Program Zdrowotny dla Lekarzy i Lekarzy Dentystów (PZL)
Osobą pilotującą̨ PZL na terenie każdej OIL jest Pełnomocnik ds. Zdrowia Lekarzy i Lekarzy Dentystów.
A.	Cele PZL

1.	stworzenie warunków do możliwie wczesnego wykrycia problemów wynikających z używania substancji psychoaktywnych (dalej SPA) i zapobieganie narastaniu tych problemów; 

2.	stworzenie mechanizmów, które pozwolą̨ na możliwie wczesne podjęcie terapii przez osoby 
z objawami uzależnienia od SPA, a później monitorowanie przebiegu procesu powrotu do zdrowia; 

3.	zminimalizowanie możliwości popełnienia przez lekarza/lekarza dentystę̨ (dalej: lekarza) używającego SPA przewinienia zawodowego. 

B.	Zdarzenia objęte zakresem działania Programu Zdrowotnego dla Lekarzy i Lekarzy Dentystów

1.	incydentalne;

2.	będące skutkiem uzależnienia lub innego zaburzenia psychicznego.

C.	Miejsce zdarzenia

1.	w miejscu pracy – stan po spożyciu alkoholu lub innej SPA; 

2.	poza miejscem pracy – w szczególności prowadzenie pojazdu pod wpływem SPA oraz ujawnione bezpośrednio po wyjściu z pracy pozostawanie pod wpływem SPA. 

D.	Etapy PZL

1.	Identyfikacja problemu 

2.	Interwencja 

3.	Ocena/diagnoza oraz ewentualnie pomoc w znalezieniu miejsca terapii 

4.	Leczenie (ambulatoryjny/dzienny/stacjonarny program psychoterapii pacjenta uzależnionego) 

5.	Monitoring 
Poszczególne etapy są̨ prowadzone przez Pełnomocników ds. Zdrowia Lekarzy i Lekarzy Dentystów.
E.	Beneficjenci PZL

1.	Lekarze, którzy zauważyli u siebie obecność problemów wynikających z używania substancji psychoaktywnych i chcieliby uzyskać poufną (na życzenie zainteresowanego także anonimową na etapie „Identyfikacja problemu” wymienionym w części D ust. 1 niniejszego programu) pomoc w rozwiązaniu tych problemów; 

2.	Lekarze, w stosunku do których w związku z używaniem SPA toczy się̨ na podstawie art. 12 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty postępowanie o stwierdzenie niezdolności do wykonywania zawodu ze względu na stan zdrowia lub takie postępowanie zakończyło się̨ wydaniem decyzji o zawieszeniu prawa wykonywania zawodu lub ograniczeniu 
w wykonywaniu czynności medycznych;

3.	Lekarze, w stosunku do których izba lekarska powzięła wiarygodną informację o możliwości popełnienia przewinienia zawodowego związku z używaniem SPA;

4.	Pozostali lekarze, którzy dobrowolnie zgodzili się̨ uczestniczyć w Programie. 

F.	Przystąpienie do PZL
 Do Programu przystępują̨:
1.	Lekarze zgłaszający się̨ do Pełnomocnika z własnej inicjatywy, którzy poufnie uzyskują̨ pomoc przy zachowanej anonimowości. Anonimowość dotyczy etapu „Identyfikacja problemu” wymienionego w części D ust. 1 niniejszego programu; 

2.	Lekarze, w stosunku do których toczy się postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, jeśli rzecznik odpowiedzialności zawodowej lub sąd lekarski zwrócił się̨ do Pełnomocnika ds. Zdrowia Lekarzy i Lekarzy Dentystów o podjęcie działań́;

3.	Lekarze skierowani przez prezesa okręgowej rady lekarskiej w związku z toczącym się̨ lub zakończonym postępowaniem administracyjnym dotyczącym niezdolności do wykonywania zawodu lub ograniczenia w wykonywaniu czynności medycznych z uwagi na stan zdrowia 
(art. 12 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty); 

4.	Lekarze, w stosunku do których rodzina, inni lekarze lub pracodawca zgłosili umotywowaną prośbę̨ o podjęcie działań́ przez Pełnomocnika ds. Zdrowia Lekarzy i Lekarzy Dentystów. Osoby zgłaszające takie zawiadomienie muszą wskazać́ swoje dane osobowe i adres do korespondencji pod rygorem pozostawienia prośby bez dalszego biegu. 
Lekarze wymienieni w pkt. 1-4 muszą wyrazić zgodę̨ na prowadzenie dalszych działań́ przez Pełnomocnika ds. Zdrowia Lekarzy i Lekarzy Dentystów. Osoby z pkt. 1-4 podpisują̨ 
z pełnomocnikiem porozumienie, a pełnomocnik monitoruje przebieg leczenia oraz informuje 
o postępach Prezesa OIL.

G.	Efekty spotkania z Pełnomocnikiem ds. Zdrowia Lekarzy i Lekarzy Dentystów
Efektem spotkania z pełnomocnikiem powinno być postawienie wstępnej diagnozy i wskazanie drogi dalszego postępowania. Należy uwzględnić następujące możliwości:
1.	Pełnomocnik stwierdził, że był to przypadek incydentalny – przeprowadza wówczas jedynie rozmowę̨ profilaktyczną;

2.	Pełnomocnik podejrzewa uzależnienie ale ma wątpliwości – sugeruje wykonanie dodatkowych badań i zebranie – za zgodą zainteresowanego lekarza – uzupełniającego wywiadu od pracodawcy lekarza;

3.	Pełnomocnik rozpoznaje uzależnienie, a lekarz ma zachowany krytycyzm wobec swojej choroby – pełnomocnik motywuje do podjęcia leczenia, a lekarz podpisuje porozumienie odnośnie dalszej współpracy (pisemne zobowiązanie się̨ lekarza do podjęcia leczenia, informowania o jego przebiegu, wglądu Pełnomocnika w dokumentację lekarską);

4.	Pełnomocnik rozpoznaje uzależnienie lub je podejrzewa, a lekarz nie dostrzega problemu 
i odmawia dalszych kontaktów albo nie widzi potrzeby podjęcia leczenia – Pełnomocnik informuje zawiadamiającego o postawie lekarza i wskazuje na możliwość złożenia stosownego zawiadomienia do właściwych organów izby lekarskiej. W szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy dalsze wykonywanie zawodu przez lekarza może zagrażać życiu czy zdrowiu pacjentów, pełnomocnik powinien zawiadomić́ okręgową radę lekarską celem wszczęcia postępowania o stwierdzenie niezdolności lekarza do wykonywania zawodu z uwagi na stan zdrowia.

H.	Współpraca Pełnomocnika z innymi organami samorządu lekarskiego

1.	W przypadku powzięcia informacji dotyczących udzielania przez lekarza świadczeń́ zdrowotnych w stanie po spożyciu alkoholu lub innej SPA albo demonstrowania zachowań noszących cechy przewinienia zawodowego w związku z użyciem SPA, organy samorządu lekarskiego powinny skontaktować́ się z Pełnomocnikiem i skierować do niego lekarza. 

2.	O wyniku spotkania Pełnomocnik informuje właściwy organ okręgowej izby lekarskiej, który skierował do niego sprawę. 

3.	W przypadku, kiedy lekarz przyjął warunki porozumienia z Pełnomocnikiem, nie ma zawieszonego prawa wykonywania zawodu, ale systematycznie unika kontaktu 
z Pełnomocnikiem lub nie wywiązuje się̨ z zawartych w porozumieniu ustaleń́, Pełnomocnik informuje o tym Prezesa Okręgowej Rady Lekarskiej, a ten występuje do Rady o zawieszenie lekarzowi prawa wykonywania zawodu ze względu na stan zdrowia.  

4.	Jeżeli komisja powołana w celu zbadania zdolności lekarza do wykonywania zawodu z uwagi na stan zdrowia stwierdzi uzależnienie, przekazuje swoją opinię radzie, która może zawiesić́ lekarzowi prawo wykonywania zawodu ze względu na stan zdrowia. 

5.	Rada może zaproponować lekarzowi podjęcie leczenia wraz z kontrolą efektów leczenia przez Pełnomocnika przez okres 3-5 lat. 

6.	Lekarz, który wyraził zgodę̨ na proponowane przez radę leczenie, podpisuje porozumienie 
z Pełnomocnikiem (ZAŁĄCZNIK 1), w którym wyraża pisemną zgodę̨ na podjęcie leczenia oraz na monitorowanie jego przebiegu m.in. na kontaktowanie się̨ przez Pełnomocnika 
z placówką leczącą i otrzymywanie przez Pełnomocnika informacji nt. przebiegu leczenia, 
a także na poddawanie się̨ w tych placówkach testom na obecność narkotyków i leków oraz na wykonywanie badań laboratoryjnych np. GGTP, CDT itp.

7.	W przypadku nie wyrażenia zgody na podjęcie leczenia lub w przypadku samowolnej rezygnacji z leczenia Pełnomocnik informuje o tym Prezesa Okręgowej Rady Lekarskiej, a ten występuje do Rady o zawieszenie lekarzowi prawa wykonywania zawodu ze względu na stan zdrowia.  

I.	Monitorowanie przebiegu leczenia i dokumentowania działań naprawczych trwa 3-5 lat, jest jednym z najważniejszych aspektów PZL i polega na:

1.	samodzielnym, okresowym raportowaniu przebiegu leczenia, udziału w spotkaniach grup samopomocowych itp., (ZAŁĄCZNIK 3);

2.	okresowym dostarczaniu, przygotowanej przez terapeutę̨, relacji z przebiegu leczenia; 

3.	planowanym i losowym badaniu płynów ustrojowych (zezwala podpisane porozumienie); 

4.	wyznaczeniu w miejscu pracy osoby wspierającej/monitorującej, która przesyła okresowe raporty dotyczące funkcjonowania osoby monitorowanej do Pełnomocnika; 

5.	okresowych, spotkaniach osobistych z Pełnomocnikiem. 
Zróżnicowanie intensywności monitorowania w zależności od stopnia ryzyka używania substancji psychoaktywnych
a. Wysokie ryzyko – wymaga intensywnego monitorowania (1 x w tygodniu/miesiącu)
			ü okres przed podjęciem terapii 
	     ü odmowa współpracy, odmowa przyjmowania jakiejkolwiek pomocy związanej ze zdrowiem psychicznym 
			ü pierwsze tygodnie współpracy 
			ü systematyczne przerywanie abstynencji 
			ü unikanie systemów wsparcia 
			ü wyłącznie sytuacyjna, zewnętrzna motywacja do współpracy.
	
	b. Umiarkowane ryzyko (1 x na kwartał) 
			ü pozytywna współpraca trwająca już̇ 6 - 12 miesięcy 
			ü ukończone leczenie w programie podstawowym terapii uzależnienia lub poważne zaangażowanie w terapię 
			ü udokumentowane 6 -12 miesięcy abstynencji od substancji psychoaktywnych lub od innych zachowań kompulsywnych 
			ü regularne, aktywne uczestnictwo w grupach samopomocowych 
			ü widoczne oznaki wewnętrznej motywacji do współpracy i do leczenia.
	
	 c. Niskie ryzyko (wg uznania, indywidualnie)
	ü 12 - 18 miesięcy pozytywnej współpracy
	ü stabilny stan psychiczny
	ü wyraźna i widoczna motywacja do zmiany
	ü widoczna poprawa jakości życia
	 d. Podtrzymanie/wsparcie, kiedy sytuacja jest stabilna we wszystkich obszarach monitorowania. 

ZAŁĄCZNIK 1
POROZUMIENIE
Zawarte w dniu .................... w ............................................. pomiędzy:
1.	........................... – Pełnomocnikiem ds. Zdrowia Lekarzy i Lekarzy Dentystów Okręgowej Izby Lekarskiej w ................................, zwanym dalej Pełnomocnikiem,  a 
2.	.................................................................................................................. – członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w ................................., nr PWZ: ...................., PESEL: ......................, zamieszkałym w ............................................................................................................................., tel. .................................., zwaną/ym dalej Lekarzem. 
Pełnomocnik ds. Zdrowia Lekarzy i Lekarzy Dentystów Okręgowej Izby Lekarskiej w ......................... działając na podstawie uchwały nr 7/07/V Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 13 kwietnia 2007 r., biorąc pod uwagę̨ konieczność́ poddania się̨ przez Lekarza leczeniu, zawarł z Nim dobrowolne Porozumienie, określające wzajemne relacje i zobowiązania w okresie obowiązywania niniejszego Porozumienia.
§ 1
Pełnomocnik jest zobowiązany do:
1)	wyjaśnienia Lekarzowi powodów decyzji o konieczności podjęcia leczenia, 
2)	udzielenia pomocy w znalezieniu miejsca leczenia, 
3)	monitorowania przebiegu leczenia i stanu zdrowia Lekarza, 
4)	występowania w uzasadnionych przypadkach, w porozumieniu z Lekarzem, do Rady Funduszu Samopomocy o przyznanie zapomogi finansowej, jeśli w okresie leczenia nie będzie możliwe podjęcie pracy zarobkowej, 
5)	poinformowania o przerwaniu leczenia tych podmiotów, które zgłosiły Lekarza do Pełnomocnika. 
	§ 2
Lekarz jest zobowiązany do: 
1)	podjęcia leczenia w .................................................................................................................,

2)	dostarczenia do dnia ............................................... dokumentu potwierdzającego fakt podjęcia leczenia, 

3)	systematycznych spotkań́ z Pełnomocnikiem w terminach wyznaczonych przez Pełnomocnika, w uzgodnieniu z Lekarzem, 

4)	dostarczania wyników kontrolnych badań laboratoryjnych, zleconych przez Pełnomocnika.
	§ 3
1.	Lekarz upoważnia Pełnomocnika do pozyskiwania informacji dotyczących przebiegu swojego leczenia, a także do wglądu w dokumentację medyczną. 

2.	Upoważnienie Lekarza, o którym mowa w ust. 1, stanowi załącznik do niniejszego Porozumienia.   
§ 4
Lekarz oświadcza, iż są̨ mu znane zadania Pełnomocnika, wynikające z powołanej w preambule uchwały, jak również̇ ma świadomość́, iż w przypadku niewywiązywania się̨ z postanowień Porozumienia może być́ wobec niego wszczęte, na wniosek Pełnomocnika, postępowanie w przedmiocie niezdolności do wykonywania zawodu ze względu na stan zdrowia.
§ 5
Niniejsze Porozumienie zostało zawarte na okres od dn. ................................ do dn. .............................
§ 6
Niniejsze Porozumienie zostało sporządzone w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.

                  podpis Pełnomocnika 					czytelny podpis Lekarza

ZAŁĄCZNIK 2
Projekt upoważnienia (do § 3 Porozumienia)
UPOWAŻNIENIE
Ja niżej podpisana/y ............................................................................................ upoważniam niniejszym .................................................................... – Pełnomocnika ds. Zdrowia Lekarzy i Lekarzy Dentystów Okręgowej Izby Lekarskiej w ........................... do wglądu w dokumentację medyczną związaną̨ 
z moim leczeniem, jak również̇ do uzyskiwania informacji, dotyczących przebiegu mojego leczenia 
w .........................................................
czytelny podpis Podopiecznej/ego
........................., dnia ...........................
ZAŁĄCZNIK 3
Projekt wzoru sprawozdania
Sprawozdanie z przebiegu leczenia w ........................................................................................................
Ja niżej podpisana/y .......................................................................... PESEL .........................., zam. ..........................................................................................................................................., zatrudniona/y w ........................................................................................................................, oświadczam, że w okresie od dn. ............... do dn. ................ uczestniczę̨/yłam/em w programie terapii uzależnienia (krótki opis przebiegu terapii) ................................................................................................................. ...................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ….................................................................................................................................................................. Jednocześnie oświadczam, że w ww. okresie: od dn. .................. do dn. .................
a.	utrzymywałam/em całkowitą abstynencję od wszelkich substancji psychoaktywnych, w tym od alkoholu, leków uspokajających, nasennych, przeciwbólowych oraz od narkotyków;
b.	przyjmowałam/em następujące leki działające uspokajająco, nasennie lub przeciwbólowo, które zostały zlecone przez leczącego mnie specjalistę̨ (nazwisko lekarza i nazwa placówki) 
dr .........................................................................................................: ......................................................................................................................................................... 
.......................................................................................................................................................
Załączam zaświadczenia (właściwe zaznaczyć): 
1)	z placówki terapii uzależnień (odnośnie przebiegu terapii),
2)	od lekarza specjalisty (odnośnie konieczności przyjmowania leków).
czytelny podpis
......................................., dnia ..........................